कालु बाबै

Author : प्रकाश रोदुङ
Published on : January 13, 2009


  
प्रकाश रोदुङ

ओ कालु बाबै

बाघलाई सूँड हाल्दैमा हात्ती हुँदैन

तिमी किराँती हौ पहिचान आफ्नो परिचय
फ्याक अब त्यो पासो

जनई, गेरु स्त्र र त्यो प्रपन्नाचार्य
र त्याग मृगस्थली कुटी
किनकि त्यो ठाउँ मृगको हो
बाघको होइन

हिजो तिमीले मुतेको करेसोमा तीन पानेको हरक आलै छ

पित्रृ गर्दा चढाएको वाचीको प्वाँख माछाकुमाको ताख्लोमा अझै छ,

कतिन्जेल बस्छौ सुकुम्बासी भै
र खान्छौ हात थापेर

आउ बाबै  अब नयाँ चेतना बोकेर

चिनौं हाम्रो कोट, थुम र गढीहरूको सिमाना

बचाऔं हाम्रो भाषा,सस्कृति र परम्पराहरू
हिजोको हिन्दुराज्य सत्ताले तिमीलाई अर्जाप्यो

बिगुत लगाई दियो र बनाई दियो प्रपन्नाचार्य
तर किन बनाएन तिमीलाई र तिम्रा रगतहरूलाई
देशको प्रधानमन्त्री, शेनापतिहरू ?

तेसैले बाबै मनुस्मृति र गायत्री जप्न छाड
सक्छौभने पढ बरू कोखशास्त्र

तोड तिम्रो ब्रम्हाचार्य, देखाउ पुरूषार्थ

नगर काम प्रकृति बिरूद्ध,

 

एउटा किराँती वृर्य सिंचेर

सुम्निमाले जन्माइन् तिमीलाई

लक्का जवान बनाइन् लाम्टा चुसाएर

खै तिमीले कर्तब्य पूरा गरेको
र खैंजडि बजाएर बस्छौ
साम्खा, हुईलुङ गर्नु पर्नेमा
पिण्ड दिन्छौ
तिम्रा ती पूज्यनीय पुर्खाहरू
पारुहाङ सुम्निमाहरू

कति रोएकाहोलान् तिम्रा ती पित्रृहरू ?

तेसैले आऊ बाबै  अब लडौं लडाईं
हाम्रो मुक्तिको निम्ति

पहिचानको निम्ति

समानताको निम्ति

अन्याय र अत्याचारको निम्ति,

 

ओ कालु बाबै

तिमीले लगाई दिएको जनई

सुङगुरे किराँतीहरूले फ्याकिसके

धोती लगाई सके
तिम्रो गलाको पासो छिनिन्दोछ

मक्किन्दो छ

माग माफी हुर्छुम, दिछुमसँग

तिम्रो छाप्पा कोक्पाको पनि छाप्पा कोक्पाको छाप्पा कोक्पाले

मुन्धुम बखानेर गाढेको तीनचुलासँग

र शिर उठाउनी गर एउटा शिरूवापा चढाएर

ए दोबालीछा बाबै

भाकेर सामै अब

गर पश्चाताप, फर्क लिगमा

तिमीलाई स्वागत छ ।

 

१, बाबै- काका,

२, वाची- कुख्रा

३, माछाकुमा- किराँतीहरूको चुला नजिक  बस्ने  देवी (बुढि बजु)

४, ताख्लो ��" टाउको,शिर

५,साम्खा,हुईलुङ- किराँतीहरूले उधौली र उभौलीमा गर्ने पित्रृ पुजा

६, हुर्छुम, दिछुम- किराँती देव देवी

७, छाप्पा कोक्पा- जिजुबा

८, मुन्धुम- किराँत वेद

९, शिरुवापा- शिर उठाउनीको लागि पित्रृहरुलाई चढाएको कुखुराको भाले

१०, दोबालीछा- चाम्लिङ भित्रको एक उपथर

११, सामै- हरेक उपथरको आफ्नो सामूहिक नाम जो उनीहरुको पूर्ण पहिचान हो

 
(भुपी जयन्तिमा वाचन कविता, कवि आदिबासी जनजाति महासंघ हंगकंगका सदस्यहुन्)