Send us your Literature

    Main Categories
Editorial / सम्पादकीय
Interview / अन्तर्वार्ता
Poetry / कविता
Story / कथा
Essay / निबन्ध
Drama / नाटक
Novel / उपन्यास
Criticism / समालोचना
Article / लेख
Lyrics / गीत/गजल
Memoir / संस्मरण
New Talent / नव प्रतिभा
Review / समिक्षा
English / अंग्रेजी
Others / विविध

  More Options
Interview / अन्तर्वार्ता
Most Viewed / धेरै पढिएका
Top Rated / धेरै मत पाएका
Videos / भिडियो
Photos / विशेष तस्वीरहरु
Published Books / सृजनशील साहित्य समाजबाट प्रकाशित पुस्तकहरु

  Advertisement


Titles Description    Advance Search

Published : October 22, 2012 | Author : रोहित खतिवडा
Category : Review / समिक्षा | Views : 817 | Rating :

  
रोहित खतिवडा

     "जति सरापे पनि कमै हुन्छ काठमाडौँलाई । जति उल्ल्याए नि थोरै हुन्छ काठमाडौंलाई । जति धारेहात लाए नि अपुगै हुन्छ काठमाडौंलाई ।" कवितात्मक शैलीका यी हरफहरु काठमाडौंप्रतिको वितृष्णा हो, क्रोध हो, आक्रोश हो । यो वितृष्णा, क्रोध, आक्रोश हो नयाँघरेको अर्थात युवराज नयाँघरेको । काठमाडौंलाई उनको यो सत्तोसराप त्यत्तिकै होइन, "रहरका शिखर बामपुड्क्याएको छ यसले, घुमन्ते अभिलाषा थङथिलो पारेको छ यसले र अध्ययनका सिँढीलाई नमज्जाले ठुन्काइदिएको छ यसले ।"

पछिल्लो पटक प्रकाशनमा आएको नियात्रा सङ्ग्रह 'घामको चुम्बन' पढेपछि नयाँघरे प्रतिको श्रद्धा थोरै चुलिएको छ । एकहातको ताली पढेपछि मनले भनेथ्यो "वित्थैको !" तर घामको चुम्बन पढेपछि चाहिँ त्यहि मनले भन्यो "केहि चाँहि रहेछ !" मन नपरेका नयाँघरे मनपरे, आफ्ना भए, चम्किलो भयो श्रद्धाको दियो । अरुको भन्दा उल्टो छ मेरो यो कुरा । मेरा पाठक साथीहरु एक हातको ताली भन्दा कमजोर ठान्छन घामको चुम्बनलाई । मलाई यो गजब लागीरहेछ । पढ्दै जाँदा मनमा बसे थुप्रै असहमतिका कुरा, मिलेन थुप्रै सोचाईहरु, फरकभए थुप्रै निष्कर्षर निचोडहरु । मन परे झन् धेरै कुरा, मिले झन धेरै कुरा, एउटै रहे झन धेरै निष्कर्ष। के लेखिरहनु मिलेका कुरा, चाप्लुसी जस्तो के गरिरहनु सबैले गर्ने प्रशंसा । झन् उनी त पछिल्लो समयमा नेपाली साहित्याकाशमा बनेकाछन् धु्रवतारा । के देखाइरहनु राँकोको उज्यालो । मनमनै गमेको छु यी सबै कुराहरु । यहाँ सबै फूच्चे बेमेलहरु, फूच्चे असहमतिहरु ।

घामको चुम्बन पढ्दा खुशी यो अर्थमा पनि लाग्यो की इलाममा जन्मिएका नयाँघरेले इलाम सम्झिएकाछन् । २३वटा यात्रा संस्मरणमा एकपटक भएपनि आइपुगेका छन् इलाम । म इलामेली हुँ भन्ने सम्झिएकाछन् । 'जोगमाइको छालैछाल' नाम्सालिङ जन्ती पुगेर फर्कन्छन उनी । म जन्मेको ठाउँ भनेर पक्कै पनि श्रद्धा गर्छन उनी । नमस्कार गर्छन, स्वास्ती गर्छन उनी जन्मभूमीलाई, 'जननी जन्मभूमीश्च स्वर्गादपि गरियसी'

२०५३ सालको मंसिरको मंसिरमा इलाम आइपुगे उनी, दाइको बिहेमा जन्ती । फेरी फुर्सद मिल्या हो��"इन । उतै व्यस्त छन् उनी, उतै मस्तछन् उनी । चर्ुर्लुम्म डुबेकै छन् उनी त्यहाँ । फुर्सद कहाँ र आउन, समय कहाँ र आउन । उनी फेरी इलाम आइपुग्न भ्याएका छैनन्, जीवन भनेकै सम्झौता हो भनेजस्तो सोचेजस्तोमात्र होइन । मदन पुरस्कार विजेताले आनन्दले आफ्नो जन्मस्थान सम्झन पनि पाएका छैनन् । धुमिल भएकाछन् नाम्सालिङका दृश्यहरु । यता........... उता.......... माथि........ तल........ कता........... कता.........! अलिअलि स्पष्ट अलिअलि अस्पष्ट, के कता मिसिएको, के कता  ! नमिल्दो दृश्य तर चलचित्र जस्तो एकदमै सजिव, एकदमै जिवित ।

उनी असमञ्जसमा परेकाछन्, फिक्कलबाट पशुपतिनगर जाने बाटो राजमार्ग हो की मार्ग ! उनी राजमार्ग लेखिदिन्छन् इलाम र पशुपतिनगर जाने दुइवटै सडकलाई । फिक्कलबाट पशुपति जाने १० किलोमिटरको बाटो त रत्नकुमार बान्तवा मार्ग हो राजमार्ग होइन । फेरी झापाबाट आएर आहालेतिर लाग्दा त त्यही मेची राजमार्ग मात्र भेटीन्छ । पशुपतिनगर जानेबाटो त फिक्कलमा झण्डै भेटमात्र हुन्छ । उनी अलमलमा पर्छन । पशुपतिनगर जानेबाटोमा हामी बरबोटे अनि रम्फोक भेट्छौं उनी आहाले भेट्छन जुन अलि पल्लेपट्टी हुन्छ । आहालेको ��"रालोमा घोडासँगै इलाममा नै नपाइने खच्चर भेट्छन उनी । हामीले देख्न नसक्ने आहालेबाट देख्छन् उनी गोर्खेबजारको दृश्य । होलामा कलम !

पारी पर्छ ढाँडेको उकालो । आँफै हिडेको सम्झन्छन उनी । कुन कता...........कुन कता..........! अलमल्लमा परेछन् क्यार उनी । धेरै पुरानो कुरा २०५३ सालको यात्राका टिपोट सबै गुगलबाट हेरेको जस्तो त कहाँ हुन्छ र । साहित्यको रसमा गुगल भन्दा कम छैन नेपाल घुम्न अक्षरबाट घामको चुम्बनमा । जे भए नि सम्झना हुनु ठूलो कुरा हो, गत्तिलो कुरा हो । एकपटक हँडिया तरेपछि फेरी इलाम सम्झँदै नसम्झने "इलामेली"हरु पनि छन कति त । नयाँघरेलाई साधुवाद ! मदनपुरस्कार विजेताले इलाम चिनाएकाछन् । धन्य इलाम !

काठमाडौंलाई जति गाली गरेपनि उनको साइनो काठमाडौंसँगै गाँसिएको छ । जन्मदिने र कर्मदिने आमाको कुरा हुँदा जन्मदिने भन्दा कर्मदिने आमा ठूली भन्ने चलन छ । इलाम उनको जन्मदिने आमा, काठमाडौं कर्म दिने । इलामबाट जोगमाई, हँडिया, अदुवा तरेर चारपाने हुँदै राजधानी नपुगेका भए सायद कहाँको नयाँघरे, कहाँको मदन पुरस्कार ! "दमन्ने सोत्तरका भारी बोकेर.......विरह लाग्दा गित गाइरहेका हुनसक्थे युवराज सुवेदी । दुध, आलुका भारी लादेर घोडा खेपिरहेका हुनसक्थे । बिहान एकभारी घाँस काटेर नन्दसर, देवीसर जस्तै त्यही विद्योदय प्रा.वि.मा पढाइरहेका हुनसक्थे युवराजसर । कहाँको न्युयोर्क........कहाँको मदन पुरस्कार............... कहाँको साहित्यकार ! त्यसैले त काठमाडौंको माया छ ।

"काठमाडौं प्यारो छ, प्रियदर्शी छ र पुलपुलिँदो छ । किनभने अनन्त मौका यसै ठाउँबाट पाएको छु मैले, अथाह ज्ञानभेलमा पौडन यहिबाट सिकेको हुँ मैले अनि जीवनवृतका अपार रहस्यहरु यसैठाउँबाट खोल्दै, खुस्काउँदै, खुकुल्याउँदै गइरहेको छु म । यसैले छोराछोरीको घोक्रे घर्ुर्की जस्तो छ काठमाडौंलाई मेरो गाली । मेरो गाली महानगरलाई एक अंश, मेरो माया महानगरलाई सय अंश ।" 'रामकलीको माइती देश' जाँदा सम्झनछन् उनी महानगरको महत्ता ।

उनको महानगर मायाले गाउँलाई सहानुभुति देखाउन सिकाएको छ की हेय ! असमञ्जसमा परेँ म घामको चुम्बनभरी, जहाँजहाँ उनी गाउँपुगे, जहाँजहाँ उनले गरिबी देखे, जहाँजहाँ पछौटेपन देखे बराबर बर्सिदिए सहानुभुति र खिसिट्युरीका शब्द । गाउँप्रतिको कस्तो दृष्टिीकोण । सबै शहरहरु कुनैबेलाका गाउँ हुन । धेरै शहरियाहरु कुनैबेलाका गाउँलेहरु हुन । सबै नयाँघर बनाएर बसेका ।

उनी लाग्छन् निक्कै रौसे, मिजासिला, फूर्तिला, स्वच्छन्दप्रेमी निबन्धकार । किताबभरी कर्हीकतै अनुभुत हुँदैन उनी मदनपुरस्कार विजेता ठूला साहित्यकार हुन । आफ्नै साथी जस्तो लाग्छन् उनी छेउमा बसेर यात्रा विवरण सुनाउँदै गरेको । यात्राप्रेमी, फरासिला, मिजासिला लाग्छन उनी ।

जति नै माया गरे पनि काठमाडौं शहर हो, शहरहरुको शहर हो । त्यो नगर हो, महानगर हो । "शहर पसेपछि पहिला मान्छेको संवेदना मर्छ ।" हो त ! प्रकृति पनि धेरै मर्छ र शहर हुन्छ । शहर भन्नु कृत्रिमताको राज पनि हो । कृत्रिमतामा व्यस्तता हुन्छ, दौडधुप हुन्छ भ्याइनभ्याइ हुन्छ, सास फेर्नेसम्म फुर्सद हुँदैन । स्वच्छता हुँदैन धुलो, धूवाँ र प्रदुषण हुन्छ त्यहाँ । उनी चाहन्छन् "एउटा बेग्लै शान्ति, बेग्लै आनन्द,  बेग्लै महशुसको सञ्चार" यहि शान्ति, यहि आनन्द,  यहि महसुसको सञ्चार खोज्दै पूर्व मेचिदेखि पश्चिम कालीसम्म  पुग्न भ्याउँदैनन् उनी । भारतले सीमा मिचेको पशुपतिनगर भद्रपुरदेखि कालापानी सम्म पुग्छन् उनी । आनन्द खोज्दै,  जीवनको रंग खोज्दै,  बाँच्नुको नयाँ अर्थ खोज्दै, भौतारिन्छन् उनी नेपालका धेरै ठाउँहरुमा ।

अवाक त भएकै छन् नयाँघरे काठमाण्डौको कूत्रिमता देखि दौडधुप देखि । जीवनको अर्थ खोज्दै उपत्यका नाघेर टाढाटाढा भौतारिएका छन् । "दुङ्नागढीमा दौडादौड" गर्छन् उनी घामको चुम्बनको अन्त्यमा  "जीवन कति निरिह छ हौ ।" लेकाली भीरमा हाँगा नुहाई घाँस झारीरहेकी आइमाइ देखेर जीवनको निरिहता महशुस गर्छन । प्रकृतिसँग लुकामारी खेल्दै बाँचेको जीवन निरह लाग्छ उनलाई । काठमाडौंको जाम, अफिस, घर- जाम, अफिस, घरको निरन्तरता जीवनको र्सार्थकता हो त - गाउँको श्रमलाई दुःख मान्छन उनी । गाउँकै श्रममा त पालिएको हुन्छ नि शहर । वास्तवमा गाउँको श्रममा उदासिनता हुँदैन, प्रकृतिसँगको मितेरी साइनो हो यो त । जीवनको र्सार्थकता पाउँछु म त यसैमा । घाँसका भारी, सोत्तरका डोका, दाउरका बिटा यसैमा अथाह जीवन पढ्न सकिन्छ । किन अधिकतर नेपालीले जीउने जीवनलाई निरिह मान्छन नयाँघरे -

कलम समाउन नसक्ने-कम्प्युटर थिचेर अक्षर बनाउने, हातले सिता समाउन नसक्ने-काँटाचम्चा चालउने, त्यो जीवन पो निरिह त । प्रकृतिसँग टाढिएको, छुट्टएिको, एक्लिएको । पुस्तकभरीको प्रकृत्रि्रेम ओठे भक्तिजस्तो हुन्छ कताकता ।

धान पाकेर पहेँलपुर भएको माडी फाँटलाई हेलो गर्न पाउँदा खुबै रमाउँछन उनी  तर  किन सम्झँदैनन् अथाह श्रम र पसिनाले उब्जेको छ त्यो । कति मेहेनतले सिर्जिएको छ । रातदिनको निरन्तर श्रमले उब्जिएको छ त्यो । प्रकृतिको त्यो सुरम्यता, सुन्दरता, भव्यता मानव श्रमसँगै गाँसिएको हुन्छ ।

प्रकृतिको सुरम्यतामा रमाउँदै, सुन्दरतामा हराउँदै, रोमाञ्चकतालाई पछयाउँदै तराइका फँटदेखि पहाड अनि गौरिशङ्कर फेदीमात्र होइन सगरमाथाको माथिमाथि सम्म उक्लिन्छन नयाँघरे । यो उनको यात्रा र जीवनको सिँढी हो सफलताको अर्थमा । उनी चढीरहुन सधैं ।

"चुत्रो, ऐँसेलु, काफल,पानीअमला फाट्टफुट्ट भेटिन्छन् । टिप्छु, चाख्छु र नयाँ  स्वाद ज्रि्रोमा राख्छु । पहाड डुल्नुको मस्ति यहि हो - पारख गर्न पाइन्छ प्रकृतिमा ।" 'हिलर्ेखर्कमा हाइसन्चोमा लेख्छन् उनी । साँचो की झूटो निक्कैबेर ठम्याउन खोज्दा पनि सकिँन । किन बेलाबेला तीर हान्छन् त उनी प्रकृतिसँग अंगालो मारेको गाउँले जीवनलाई (किन र्छछन त गरिबीमाथी नुनचुक उनी)

उनको दृष्टीकोण अल्झीरहेकाछन् उनी । प्रकृति, गाँउ की सुविधा, शहर ।

उनको जन्मभूमी उनले खोजेको प्रकृतिको सुन्दरता बोकेर पर्खिरहेछ यतिबेला उनको जन्मस्थान । कस्तुरी झैं कहाँकहाँ डुलीरहेछन नयाँघरे अलमलमा ।




1 2 3 4 5
please rate this article     Poor
Excellent    

 Visitor's Comments !
there are no comments...

Most recent articles in Review / समिक्षा category

"बलिहाङतङनाम मेरो मानसपटलमा" मेरो विश्लेषण
जानु "काली"को जीवन भोगाईको "अनुभव"
बगैंचा डट कमको श्रृजनशील साहित्य जलयात्राको कुरा
गायक भिषण मुकारुङको
हत्केलाको आगो ताप्दा
स्व. लोकेश बोगटीको गीति एलबम
क्यानभासमा कोरिएका कथाहरु
गुत्थी सुल्झीन्छ की भयवादको ?
अधिकार र नश्लीयताको जिकिरः सङ्गीनको मूर्च्छना
कविता कृति “कुण्ठित मनका चित्कारहरू” एक बिचार
कस्तुरी झैं नयाँघरे
नारी चेतनाले सृजित युद्धको सपाट रुप
“अन्तरमनको चित्र” हङकङको प्रथम गजल संग्रह
कवि आठराईलीको 'कोसेली परदेशबाट'मा स्थानीयताको प्रयोग
प्रतिसमालोचना सिद्धान्तमा पात्रहरूसँग एक साँझ
'अन्तर्मनको चित्र'मा समालोचना र आलोचना दुबै
'यात्रास्पर्श' पाठकीय अनुभूती
जुनी जुनी गुन्जिरहने अन्तर्मनका तरङ्गहरू

    Links
Column / स्तम्भ

    Random Pick
प्रकाश छाङ्छा हङकङका पाका कवि हुन् । उनी मिलनसार, हँसिला र ससिला छन् । जीवनका तिक्तताहरुलाई उनले साहित्यमा कतैपनि पोखेको पाइन्दैन । न त जीवन प्रति उनी कहिले निरास नै देखिन्छन् । पिउने कुरामा कवि हरिभक्त कटुवालको याद दिलाउने कवि छाङ्छा साहित्यमा भने उनी जस्तो निरासावादी छैनन् । बरु आफ्ना सृजनाहरुमा उनले देशको माया व्यक्त गरेका छन् । जीवन र जगतका यथार्थहरु उजागर गरेका छन् । राजनैतिक वेथितीलाई व्यंग्य गरेका छन्......

    Statistics
Total Articles
670
Total Authors
231
Total Views
686222
Total Categories
15

  More Links

Srijanshil Sahitya Samaj Hong Kong, Online Literature Collection of all Genre ...
Copyright 2020 © www.literature.bagaicha.com