Send us your Literature

    Main Categories
Editorial / सम्पादकीय
Interview / अन्तर्वार्ता
Poetry / कविता
Story / कथा
Essay / निबन्ध
Drama / नाटक
Novel / उपन्यास
Criticism / समालोचना
Article / लेख
Lyrics / गीत/गजल
Memoir / संस्मरण
New Talent / नव प्रतिभा
Review / समिक्षा
English / अंग्रेजी
Others / विविध

  More Options
Interview / अन्तर्वार्ता
Most Viewed / धेरै पढिएका
Top Rated / धेरै मत पाएका
Videos / भिडियो
Photos / विशेष तस्वीरहरु
Published Books / सृजनशील साहित्य समाजबाट प्रकाशित पुस्तकहरु

  Advertisement


Titles Description    Advance Search

Published : December 28, 2010 | Author : उमेश राई 'अकिञ्चन'
Category : Article / लेख | Views : 918 | Rating :

  
उमेश राई 'अकिञ्चन'

केही महिना पहिले राम्रा कवि/गीतकार तथा प्रशासक रमेश क्षितिजलाई मैले सोधेको थिए "पहिलेको अनुपातमा लोक सेवा आयोग परीक्षा सफल हुने कवि, साहित्यकारहरू कम छन् नि ? किन होला दाइ ?" दाइले मुस्कुराउदै भन्नु भएको थियो "पहिले त सय अङ्कको नेपाली निबन्ध नै परीक्षा दिनुपर्ने थियो र पो पास हुन्थे, अब त कहाँ त्यस्तो हुनु र ? फेरि युवा साहित्यकारहरू बढि पत्रकारीतातिर आर्कषित भएका कारण पनि साहित्यकारहरू निजामति सेवामा कम देखिएका हुन् ।"

रमेश दाइको उत्तरबाट म सन्तुष्ट नै भएँ । यद्यपि, म आफै पनि त्यो पल प्रशासनिक वृत्तभन्दा बाहिर नै थिएँ । 'अर्को साँझ पर्खेर साँझमा' जस्तो मास्टरपिस कविता कृति लेख्नुहुने रमेश दाइका धेरै-धेरै गुणहरू अनुकरणिय छन् । दाइको एउटा गुणको अनुकरण गर्दै म पनि सरकारी सेवामा प्रवेश गरे, अन्य धेरै गुणहरू पछयाउन बाँकि छन् ।

आज, प्रशासन सेवाको अधिकृतको रूपमा नियुक्ति लिएको पनि झन्डै दुइ महिना बितेछ । हामी प्रशासनका अधिकृतहरूले गर्नुपर्ने आधारभूत प्रशासनिक प्रशिक्षण (BAT) को विभिन्न चार भागमध्ये केही साथीहरू प्रहरी तालिममा ब्यस्त हुनुहुन्छ । म लगायत केही साथीहरू मन्त्रालयमा बसेर काम सिक्नुपर्ने जस्लाई office attachment भनिन्छ, सोही गर्दैछौं । केही समय पश्चात हाम्रो समूहले पनि प्रहरी तालिम लिने नै छ । प्रहरी तालिम हामी प्रशासनिक व्यक्तिहरूलाई सबैभन्दा रोचक र अविष्मरणिय हुने कुरा अग्रज र साथीहरूबाट अवगत भएको छ । जस अन्तर्गत, परेड खेल्ने देखि पिस्तोल पडकाउने सम्म तालिम गर्नुपर्दोरहेछ । लामो लाहुरे सास्कृती भएको परिवारबाट आएपनि, मलाई शारीरिक अभ्यास गर्न गाह्रो लाग्छ । तर पनि यस्लाई, समयले दिएको अवसर मानेर उपयोग गर्ने सोचमा छु । यसै सिलसिलामा, अन्य कुराहरू सोच्दा म हाम्रा अग्रज साहित्यकारहरूले प्रशासनमा दिएको योगदानको बारेमा गम्दैछु ।

नेपाली प्रशासनको प्रणेताकै रूपमा लिदा फरक नपर्ने विशिष्ट प्रतिभा यदुनाथ खनाल पनि साहित्यकार हुनुहुन्थ्यो । प्रशासनिक स्थिरताका लागि डटेर लडने भूतपूर्व मुख्य सचिव डा. विमल कोइराला पनि राम्रा कवि हुन् भन्न पाउदा गर्व लाग्छ । साहित्यका विशिष्ट प्रतिभाहरू धनुषचन्द्र गौतम, काली प्रसाद रीजाल, परशु प्रधानले पनि प्रशासककै छविमा आफूलाइ खरो उतारेका थिए । वर्तमान समयमा पनि दिनेशहरी अधिकारी, शंकर प्रसाद कोइराला (एस.पि. कोइराला), वामन प्रसाद न्यौपाने आदि स्रष्टाहरू सचिवको कुर्सीमा बसेर देश हाँकिरहेका छन् । सचिवका दावेदारका रूपमा प्रशासनका उम्दा प्रतिभा चन्द्र घिमिरे (सह-सचिव) पनि कविताकै शिल्पकार हुन् । उसो त साहित्यिक प्रतिभाका रूपमा ज्वजल्यमान प्रतीक ढकाल पनि सह-सचिवबाट सचिव बन्ने स्पष्ट बाटोमा छन् ।

त्यसैगरी, भर्खेरै विश्व बैंक, अमेरिकामा काम गरेर नेपाल फर्किएका अर्थ मन्त्रालयका उप-सचिव, मधुकुमार मरासिनी साह्रै सुन्दर तर कविता लोकमा कमै देखिने प्रतिभा हुन् । उनको कविता र प्रशासनिक जीवन दुवै लोभलाग्दो छ । शुरुमै उल्लेखित नाम, रमेश क्षितिज साहित्य र प्रशासन दुवैमा सम्मानका साथ लिइने नाम हो । रोल्पामा L.D.O. को रूपमा कार्यरत उनका कविता, गीत, कथा ��"धी मन पराइएका छन् । उनी हल्लामा भन्दा सिर्जनामा विश्वास गर्ने प्रतिभा हुन् ।

यसरी, नेपाली साहित्य हरफका शिल्पीहरू एकातिर देश सेवा पनि गर्दैछन, अर्कोतिर साहित्य सिर्जनामा पनि सर्मपित भएको देख्दा साहित्य र प्रशासन एकै सिक्काका दुइ पाटोजस्तो लाग्दछ । प्रशासकको जीवनमा साहित्यले पु-याएको योगदान वा साहित्यमा प्रशासनिक जीवनले दिने कच्चा पदार्थ कुन महत्वपूर्ण हुन्छ ? यो अनुसन्धानकै विषय हुन् सक्छ । तर, सार्वजनिक पदाधिकारीको रूपमा बहाल ब्यक्तिलाई भने साहित्यले अलग पहिचान दिदोरहेछ जस्तो लाग्छ । यो मेरो दुइ महिने जागिरे जीवनको ठम्याइ हो । हामीले नागरिक सेवाका लागि सेवा प्रवाहको माध्यम हुन् दुइ महिना बाँकि छ । नागरिकहरूसम्म मेरो सानो पहिचान पुगेको होला भन्नु भ्रम हुनेछ । तर, हामीसँग तालिमरत केही साथीहरूले मसँग परिचय हुँदा आत्मियता र सम्मानभाव दर्शाउनुहुन्छ । वहाँहरूले मेरो कविता "मोनालिसा र मार्च ८" को बारेमा पटक-पटक कुरा उठाउनुहुन्छ । हामीसँग तालिमरत विशेष प्रतिभा भनेर वहाँहरू आफै गर्वित भएको कुरा सुनाउनुहुन्छ ।

खासमा म त केही होइन, समयको उपज मात्र हुँ । एक हजार डलरको पुरस्कार दिन योग्य प्रतिभा भनेर मेरो कवित्वमाथि योग्यताको छाप लगाइदिने निर्णायक मन्डलका वरीष्ठ कवि तुलसी दिवस र मेरो बारेमा कान्तिपुरमा तिख्खर कलम चलाइदिने पत्रकार देवेन्द्र भट्टराइका कारणले मात्र चिनिएको हुँ । नातावाद, कृपावाद सगरमाथा जस्तै चुलिदै गएको बेलामा, कुनै जान-पहिचान बेगर नै वहाँहरूले आ-आफ्नो ठाउबाट जे योगदान गर्नुभयो, त्यसको निम्ति म सदा ऋणी रहनेछु ।

अन्त्यमा, जीवनका मोडहरूमा कहिले असल विद्यार्थी, कहिले असल कविको रूपमा हिड्दा-हिड्दै म पनि मेरा अग्रजहरूले असल प्रशासकको छवि बनाएको लाममा उभिने जमर्को गर्दैछु । म असल प्रशासक बन्न सकुला वा नसकुला भोलिको दिनले बताउनेछ । आज भने, असल प्रशासक/साहित्यकार बनेर देखाउनु मेरो जीवनको आदर्श र विश्वास दुवै हो भन्न चाहन्छु । अस्तु ।

 

बिराटनगर




1 2 3 4 5
please rate this article     Poor
Excellent    

 Visitor's Comments !
Posted by Kedar Shrestha'Gagan' on January 13, 2011
उमेशजी तपाइँकाे सबै इच्छा र अाकाँक्षा पुरा हाेउन् । शुभकामना ।

Most recent articles in Article / लेख category

महाभूकम्प र सुअवसर
लाहुरेहरू र आदिवासी जनजातीहरू अनागारिक जस्तो
मिथ्याको महाजंगलमा हङकङका नेपाली
नेपाली साहित्यमा युद्ध चेतनाको उपस्थिती
२०६८ सालको नयाँ वर्षले मलाई टेक नाथ रिजाल र भुटानी शरणार्थीहरूको ताजा सम्झाना गरायो
प्रशासनिक काम, स्रष्टाको पहिचान
कविताको फूल र दिमागको रेखा
भौतिक सौन्दर्य कि बौद्धिक सौन्दर्य ?
कविताको कमाल
प्रवासी किरातीहरूले कसरी अध्यन गर्ने किरात सौन्दर्यशास्त्र ?
म घर जाँदैछु
पुरानो आँखाले नयाँ वस्तु हेर्नु भयानक खतरा हुँदोरहेछ
सपनाको देश र माछाको अस्थिपिञ्जर
समुच्च विचारसँग म.....
नेपाली साहित्य प्रतिष्ठानले निर्माण गरेको इतिहासलाई छोएर हङकङ हेर्दा
सम्पादकीय
गीत शुभ र मंछी गल्ली
सृजनशील अराजकता अर्थात अराजकताको अन्त्य

    Links
Column / स्तम्भ

    Random Pick
किन रुष्ट भएको हो प्रकोप पनि ?
सारा नेपालीसँग ७.९ को रेक्टर स्केलमा
हल्लाएको छ नेपाली धर्ती छिन छिनमा ।
यता राजधानिको प्रचिन चिनारी धरहरा सगै सबै सम्पादा ढाल्यो
उता विश्वको उच्च सगरमाथामा
हिमपहिरोमा धेरैको ज्यान गयो ।
म प्रवासमा बसेर प्रार्थना गर्दै बसेको थिए

    Statistics
Total Articles
670
Total Authors
231
Total Views
642560
Total Categories
15

  More Links

Srijanshil Sahitya Samaj Hong Kong, Online Literature Collection of all Genre ...
Copyright 2020 © www.literature.bagaicha.com