Send us your Literature

    Main Categories
Editorial / सम्पादकीय
Interview / अन्तर्वार्ता
Poetry / कविता
Story / कथा
Essay / निबन्ध
Drama / नाटक
Novel / उपन्यास
Criticism / समालोचना
Article / लेख
Lyrics / गीत/गजल
Memoir / संस्मरण
New Talent / नव प्रतिभा
Review / समिक्षा
English / अंग्रेजी
Others / विविध

  More Options
Interview / अन्तर्वार्ता
Most Viewed / धेरै पढिएका
Top Rated / धेरै मत पाएका
Videos / भिडियो
Photos / विशेष तस्वीरहरु
Published Books / सृजनशील साहित्य समाजबाट प्रकाशित पुस्तकहरु

  Advertisement


Titles Description    Advance Search

Published : November 07, 2009 | Author : कोरङ्गी प्रेम
Category : Memoir / संस्मरण | Views : 1198 | Rating :

  
कोरङ्गी प्रेम

प्रसङ्ग आज भन्दा ठिक १८ वर्ष अघि (२०४८ साल) को हो । २०४६ सालको जन आन्दोलनको हुलमुलसँगै एसएलसी को फलामे साङ्लो तोड्न सफल भएं र उच्च शिक्षाको निम्ति राजधानी काठमाडौं हानिने तानाबाना बुन्न थालें । उ बेला अहिलेको जस्तो एस. एल. सी परिक्षा वैशाखमा नभई माघको पहिलो हप्तामा हुन्थ्यो र ५,६ महिनापछि श्रावण भाद्रमा नतिजा प्रकाशित हुन्थ्यो । पास वा फेल भएको खबर आकाशवाणी सेवा (आवा) बाट प्राप्त हुन्थ्यो जुन खबर गाउँका हुनेखाने, टाठाबाठा जो शहर बजारमा बस्दथे तिनैले पठाउँदथे । जाँच दिएर गाउँमा बस्ने विध्यार्थीहरू चाँहि सपनामा उकाली चढेको र ओराली झरेको सम्झदै विभिन्न अड्कलबाजीहरू काट्दथे । राजधानी गएर धेरै पढि ठूलो जागीर खाने र ठूलो मान्छे बन्ने उत्साह र उमङ्गले म भित्रभित्रै पुलकीत भैरहेको थिएं । सानो छँदा दशैंमा टिका लगाउँदा बुबाले "माथिल्लो घरको ठूल्दाई जस्तै हुनु" भनी आशिर्वाद दिनुहुन्थ्यो । उहाँ एउटा सरकारी कर्मचारी भएकोले गाउँमा सबैले ईज्जत प्रतिष्ठाको दृष्टिले हेर्दथे राम्रो कमाई गर्नुहुन्थ्यो । जब उहाँ गाउँ पस्नुहुन्थ्यो गाउँको सबैभन्दा ठूलो भाले वा पोथीले अनाहकमा दुःख पाउँथ्यो । गाउँमा पस्नसाथ उनको पहिलो चारो तिनै भाले वा पोथी बन्दथे । म पढेर ठूल्दाई त बन्न सकिन तर मेरी अर्धाङ्गीनी र सानी बचेरीको निम्ति दालभात र डुकुको जोहो चाँहि गरिरहेको छु ।

श्रीपञ्चमीको दिन थियो । पुष माघको कठाङग्रीने जाडोको कुनै पर्वाह नगरी नुहाई धुहाई गरी घरैमुनीको विद्यालय त्यसबेलाको श्री जनता नि.मा.वि. वाघामा सरस्वतीको पुजा गरी गुरुहरूबाट आर्शिवाद ग्रहण गरें । जुन विद्यालयले मेरो जिन्दगीमा यो संसारलाई चिहाउन ज्ञानको ज्योती सल्काई दिएको थियो । विहानको भोजनादी पश्चात बुबाको पुछारे बनी ढाडमा किर्न झैं ट्याप्प टाँसिने सुर्किने झोला भीरी लागें मावली गाउँ मादीमूलखर्क र्तफ । आफू जन्मेको ठाउँ, -साना भाई बहिनीहरू, साथीभाई र ईष्टमित्रहरूसँग छुट्नु पर्दाको पिडा कस्तो हुन्छ त्यो त भुक्तभोगीलाई मात्र थाह हुन्छ । त्यसरी मनभरी आँसु बोकी आमालाई "राम्ररी बस्नुहोस् है पुगेर चिठ्ठी पठाई हाल्छु" भन्दै अघि बढें । हिड्नु नै थियो त्यसैले भारी मन लिई अघि बढें जुन यात्रा पहिल्यै तय भैसकेको थियो ।

संखुवासभा जिल्लाको मेला बजारको नाम लिनुपर्दा क्षेत्र नं. १ मा एकादशीको मेला अरुण र वरुण नदीको दोभानमा लाग्ने वरुण मेला, ढाडे बजार, देवीटार मेला, हरेलो मेला आदि थिए भने क्षेत्र २ को सन्दर्भमा नुन्ढाकीको तातोपानी मेला, भाले मेला चैनपुरको हिलेजात्रा, मंगलबारे चौकीको राँके बजार, माढी सम्वेनीको राम नवमी मेला र मादीमूलखर्कको कृषि मेला आदि थिए । श्री पञ्चमीको अवसरमा ३ दिनसम्म लाग्ने उक्त कृषिमेला त्यस भेगको ठूलो मेलाको रुपमा चिर परिचित थियो । पूर्वान्चलका पहाडि जिल्लाहरू तेह्रथुम, ताप्लेजुङ, भोजपुर र तराईबाट समेत ठूलो संख्यामा बजारेहरू मेला भर्न आउँथे । उक्त मेलामा कृषकहरूद्वारा उत्पादित वस्तुहरूको प्रद्धर्शनी एवं प्रतिस्पर्धा गराईन्थ्यो र उत्कृष्ट सामाग्रीलाई प्रमुख जिल्ला अधिकारीद्वारा हातमा पुरस्कार थमाइन्थ्यो ।

अर्को रोचक पक्ष सो मेला लाग्ने स्थानमा ठूलो खेलकुद मैदान भएकोले फूटबलको घमासान प्रतिपर्धा हुन्थ्यो । मानौ की त्यहाँ खेलको जात्रा नै लाग्दथ्यो । २०-२५ समूहको बिचमा प्रतिस्पर्धा हुन्थ्यो । खेलाडिहरू चट्टान जस्तै मैदानमा घुँडा मिल्दाउँदै, टाउको फोर्दै खेल प्रदर्शन गर्दथे । के बच्चा के बुढो, तरुनो, तरुनी उत्रो विधि चाख मानेर हेर्दथे की आफूलाई मनपर्ने टिमको बारेमा सुकुटी र तोङ्वाको समेत बाजी थाप्दथे । विशेष गरी सट हान्ने सटरहरू सबैको नजरमा बस्दथे । तरुनीहरूको चाहिं राजा नै बनेर राज गर्दथे ।

दिन ढलेर साँझ पर्दै गएपछि लिम्वु जातिको धाननाच जस्लाई पालम पनि भनिन्छ, घन्किन्थ्यो जुरुक्कै त्यो गाउँ नै उचालुँला झैं गरी । तरुनो तरुनीहरू बिच सामाजिक मान मर्यादा भित्र रही माया परिती साटासाट हुन्थ्यो । देवी देउराली भाकी सँगै मर्ने सँगै बाँच्ने वा कसमका कुराहरू हुन्थ्यो । खल्तीमा दाम हुनेहरू होटलमा पसी दालभात, मासु बजाउँथे भने नहुनेहरू घरबाट ल्याएको चाम्रेभात सिन्की र फिलुङ्गेको अचारसँग खान्थे भने कोहिकोहि चाँही टाटनको खास्टो र ढाकाको टोपीभरी हालेर कालो भटमास र मकै मुर्काउँदथे । यसरी तीनदिनको मेला भरी मामासँग लागें वसन्तुर । जस्ले संखुवासभा, तेह्रथुम र धनकुटा ३ जिल्लालाई छोएको छ, त्येहि ठाँउ भएर ताप्लेजुङ पनि जाने भएकोले सबै जिल्लाका यात्रुहरूको अखडा बनेको थियो वसन्तपुर । अहिले वसन्तपुरबाट मुढे संसारे, माम्लीङ, राम्वेनीहुँदै चैनपुर पोखरीसम्म कच्चि सडक पुगेको छ । वसन्तपुर जहाँ म २ महिना अघि नै आएको थिएँ, कस्तो हुन्छ "बस" भनेर हेर्न किनकी २-४ महिना पछि म काठमाण्डौ जाँदै थिएँ पढ्नलाई । त्येतिन्जेलसम्म मैले "बस"को दर्शन पाएकै थिईनँ, सिर्फ चित्रमा, तसर्थ वसन्तपुर आई "बस" को दर्शन गर्ने मनोकांक्षा त पुरा गरेँ तर बदलामा २० केजी नुन र ५ लिटर मटि्टतेलको जरकिनले मेरो ढाडको सातो पुत्लो नै उँडाई दियो । बल्ल थाह पाएँ "बस"को करामत । मेरो ढाड यति थाङथिलो बनाई दियो की हप्ता दश दिन सुत्केरी आईमाई झैं थलिएर बस्नु पर्यो । यसरी वसन्तपुर पुग्दा मेरो ढाडमा नुनको भारी र हातमा तेल जरकिन छ की भनेर झस्किए । करिब ७-८ बजेतिर हाम्रो सानो टुकडी निख्खर कोदोको तोङ्वा र राँगाको सुकुटीसँग थोरै भुजा ज्यूनार गरी निन्द्रा देवीको काखमा पल्टियो । भोलिपल्ट बिहानको नित्यकर्म मलमुत्र त्यागगरी मामा र म त्यो सानो टुकुडीबाट विदा हुँदै धरान जाने "बस" चढ्यौं । जिन्दगीमा म पहिलो पल्ट "बस" चड्दै थिएँ । यसभन्दा अघाडि देखेको मात्र थिएँ ।

घन्द्राङ र घुन्द्रुङ गर्दै बसको आवाज आउन थाल्यो, हल्लिन थाल्यो । यो के भएको होला भनि सोंच्न थालें । यो बस गुड्दैन ? भनी मामालाई सोधें । जवाफमा मामाले हँस्दै भन्नुभयो लाटा बाहिर हेर बस कहाँ पुगिसक्यो ? यसो मुन्टो उचालेर बाहिर हेरें बसले त १०-१५ मिनेटको बाटो काटिसकेछ, म चाहिं बस हल्लिएको र थार्किएकोले सीटमा बसेर घोत्लिरहेको रहेछु । सम्झदा हाँस उठ्छ अहिले पनि ।

करीब १ डेढ घण्टाको यात्रापछि पुग्यौं हिले बजार । पुर्वाञ्चलको प्रसिद्ध व्यापारी केन्द्र । जहाँ जडीबुटी अलैंची र तोड्वाको राम्रो व्यापार हुन्छ । दैनिक लाखौं रुपैयाको व्यापार हुन्छ तोङ्वाको । तोङ्वाकै खेती गरेर अमेरीका, अष्ट्रेलिया, यूके आदि देशहरूमा आफ्नो छोराछोरीहरू पढाउनेको संख्या बढ्दो छ । त्यहि हिले बजार देखि पूर्वाआञ्चलको ठूलो लाहुरे बस्ती धरान बजारसम्म कालोपत्रे पक्की सडक छ जस्लाई पूर्व प्रधानमन्त्री सुर्य बहादुर थापाले बनाएका हुन् । त्यसभन्दा माथि वसन्तपुर खण्डको सडक हालसम्म कसैले कालोपत्रे बनाउँन सकेनन् । पूर्वान्चलबाट धेरै नेता मन्त्रीहरू बने, तर कसैले पनि त्यो सडकलाई कालोपत्रे बनाउने तर्फ ध्यान दिएनन् । सँधै आफ्नो कुर्सी जोगाउने र नातागोताको उपकार कसरी गर्ने भन्ने सोँचमा मात्र मग्न भए ।

बिस्तारै हाम्रो गाडी धनकुटाको सल्लेरी वन हुँदै अघि बढ्यो । धनकुटा जिल्लाले एउटा छुट्टै विशेषता बोकेको पाईन्छ जस्तै "खुकु छिन्ताङ काण्ड" त्यसै गरी भेडेटार लाग्ने क्रममा खुकुको सुन्तला डोकोभरी । बाटोभरी पहेलपुर सुन्तला । उक्त सुन्तलाको स्वादले बसको धङधङी र भोकतिर्खा सबै मेटी दिने । करिब १०-११ बजे तिर सुन्दर पर्यटकीय बजार भेडेटार पुग्यौं जहाँ हाल कान्तिपुर एफ एमको टावर छ । पुष माघमा हिँउसँग खेल्ल धरानबाट मान्छेहरूको ओईरो लाग्छ त्यहाँ । वाह्य एवं आन्तरीक पर्यटनको प्रभावले भेडेंटार आफूलाई आधुनिकिकरण गर्दै थियो, त्यो समय अहिले त धेरै अघि बढेको होला । अब हाम्रो बस अघि बढ्यो धरान बजार तर्फ  नागबेली सडक, मनोरम दृश्य, पारीपट्टी साँगुरी भन्ज्याङको ओह्रालो ती सुन्दर दृश्यहरूलाई नियाल्दै एकनासले हुईकियौं धरान तर्फ । उहिले उहिले बुढापाकाहरू त्यहि साँधुरी भन्ज्याङको बाटो हुँदै नुनतेल बोक्न धरान आउँथे । करीब १ डेढ बजेतिर विजयपुरको बुढासुब्बालाई दर्शन गर्दै धरान बजारसम्मको यात्रा पुरा गर्यौं । त्यस तका हाट बजार बसहरू सबै ठाउँमा हिन्दी गीत मात्र घन्कीन्थ्यो । त्यसमा पनि धरानलाई त भारतीय गीत संगीतले यति नराम्ररी गाँजेको  थियो की त्यहाँ नेपाली चलचित्रहरू अत्यन्तै न्यून रुपमा हेरीन्थ्यो । जताततै रिक्सा मात्रै, भीडभाड, कोलाहल गर्मी र मान्छेको दोहोरीलत भिंडले पाहाडबाट झरेको म गाउँले ठिटो रणभूल्लमा परें । त्यसताका रात्री बस मात्र एउटा उपाय थियो राजधानी आउने । दिवासेवाको बस पछि मात्र संचालन भएको हो । तसर्थ बेलुकाको ४-५ बजाउनु अनिवार्यता थियो हाम्रो लागि । त्यसैले बसपार्क नजिकै रहेको चौतारीमा बसेर दिन कटानी गर्यौं । मामा चाँहि चौतारीमा बसेर घुर्न थाल्नु भयो म चाँहि खल्तीमा बोकेको २-४ कौडी दाम चोरले व्यवस्था गरिदियो भने परेन फसाद भनेर उङ्दै बसिरहें । बेलुकाको ६-७ बज्यो । बिस्तारै काठमाण्डौ जाने बसहरू घारघार-घुरघुर गर्दै डुर्किन थाल्यो । मुलुक कै राजधानी कस्तो होला ? त्यहाँको मानिसहरू कस्ता होलान् ? आदि प्रश्नहरू मनभित्र मच्चि मच्चि पीङ खेलिरहेको थियो । दशैंमा मावली हजुरआमाले टिका लागाई दिँदा भन्नु हुन्थ्यो तिमीपनि धेरै पढ्न काठमाण्डौ जानपर्छ, तिम्रो मामा जस्तै धेरै पढ्न पर्छ भन्नुहुन्थ्यो । त्यसताका मामा सानोठिमी क्याम्पस भक्तपुरमा B.Ed पढ्दै हुनुहुन्थ्यो । उक्त क्याम्पस वि.सं. २०२८ (१९७१) मा अमेरीकन सहयोगमा स्थापना भएको थियो । मैले हजुरआमालाई सोध्दथें- कस्तो हुन्छ रे काठमाण्डौंको क्याम्पस ? हजुरआमा भन्नु हुन्थ्यो त्यही खाने, त्यही सुत्ने, आदि आदि। तिनै कुराहरू मनमा सोंच्दै न्यू हारती ट्राभल्स (नम्बर भूलें) चढेर लाग्यौं चतहरा, ईटहरी हुँदै काठमाण्डौ स्थित सानोठिमी क्याम्पस तर्फ । त्यो क्याम्पस मुलुककै केन्द्रीय कृषि क्याम्पस भनि लेखिएको तर त्यहाँ कृषि क्याम्पस चल्न नसकेर भरतपुर चितवनमा सारियो जुन अहिले रामपुर कृषि क्याम्पसको नामले सुपरिचित छ ।

-४ घण्टाको यात्रा पछि सबै यात्रुहरूलाई खाना खुवाउन हेटौडा झारियो । कसैले दालभात त कसैले मासुभात बजाए र भाते निन्द्रामा मस्त भए । फाट्टफुट्ट बच्चाहरू (परिवार नियोजनका विरोधीहरू) च्याँ च्याँ गरेको बाहेक केही सुनिदैनथ्यो । चारैतिर सान्नाटा सडकको घुम्तिमा बस टर्निङ गर्दा बस नै पल्टे जस्तो लाग्थ्यो । १२०-२५ प्रतिघण्टाको गतिमा दौडिदै बसले आज बाँकी नराख्ने भो सिध्याउने भो भन्दै डरले काँपीरहें, निदाउने कुरै भएन । मामा चांहि बसबाट लुसुक्क बाहिर निस्की केराउको गेडा, दालमोड, चना ल्याई दिनुहुन्थ्यो ताकी  म ति चिजहरू खाएर वान्ता गर्नबाट वन्चित होऊ । हिउँदको जाडोले कठाङ्ग्रिएको ति केराउको दाना टोक्दा मेरो गिदी नै हल्लीन्थ्यो, थर्किन्थ्यो । त्यो सुनसान रातमा हिन्दी चलचित्र सडकको गीत "तुम्हे अपने बनानेकी कसम खाई हे, खाई हे" एकनासले बजिरहेथ्यो । अर्को अन्तराले भनिरहेथ्यो "मेरी नशा नशा मे तु बन के लहु छाई,  हे छाई हे: । यसरी जीवनमा पहिलोपल्ट बस चढेर एकैचोटी राजधानीसम्मको यात्रा पुरा गरें । आजभोली रोडियो, टेलिभिजनबाट त्यो गीत बजेको सुन्दा एउटा १६ वर्षे गाउँले ठिटो धेरै पढिलेखी गाउँ, समाज, र मुलुककै मुहार फेर्न भनी राजधानी छिरेको घटनाको झझल्को मेरो मानसपटलमा छाईरहन्छ । मेरो जिन्दगीमा विशेष महत्व राख्ने उक्त यात्रा मेरो शरीरको नशा नशामा खुन (लहु) बनेर दौडिरहेको छ र मृत्यु पर्यान्त पनि दौडिरहने छ, बस दौडिरहने छ।

 

अस्तु ।

अस्टुबर २६, २००९




1 2 3 4 5
please rate this article     Poor
Excellent    

 Visitor's Comments !
there are no comments...

Most recent articles in Memoir / संस्मरण category

गीत संगीत मेरो मनको मृगतृष्णा मात्र भयो
म मुसुमुसु हाँस्दै अस्पतालबाट बाहिरिए
हङकङका साहित्यिक जमातमा भिज्न नसक्दा (डायरि नं २० अगस्त २०१४)
हङकङ, जीवन र भयभीतताको पराकाष्ठा
बन्दुक, बन्दना, जुवा र जुली
रोसीका हजार छाल
नीलगिरिको केरकार
कालु पाँडे हराएको खबर
मुक्तिनाथलाई स्वस्ति-स्वस्ति !
हर्क र बिस्मातसँगसँगै (सुरुसुरुमा कविता छापिंदाको प्रभावहरू)
चोखो प्रेमको अनन्त पिडा
मेरो वाउको गाउँ
प्यारी संगीनीको अन्तिम जीवन यात्रा
हङकङबाट काठमाण्डौसम्म
फ्रान्कोनियाको मेट्रो
मेरील्याण्डका उडुस
घुम्दै जाँदा साथीसँग मुक्का हाना हान
हेल्सेको रेडियो

    Links
Column / स्तम्भ

    Random Pick
खुशीको दिवस मनाउँदै आउ नयाँ वर्ष |
उज्यालो बस्ति बनाउदै आउ नयाँ वर्ष ||
सुनामीसंग पाउठे जोरी खेलेर पनि |
समुद्रमा डुंगा चलाउदै आउ नयाँ वर्ष ||
अनवरत पहल कदमी लक्ष्यको बिन्दुमा पुग्न |
अवरोधका काँडाहरु जलाउँदै आउ नयाँ वर्ष ||

    Statistics
Total Articles
670
Total Authors
231
Total Views
686196
Total Categories
15

  More Links

Srijanshil Sahitya Samaj Hong Kong, Online Literature Collection of all Genre ...
Copyright 2020 © www.literature.bagaicha.com