Send us your Literature

    Main Categories
Editorial / सम्पादकीय
Interview / अन्तर्वार्ता
Poetry / कविता
Story / कथा
Essay / निबन्ध
Drama / नाटक
Novel / उपन्यास
Criticism / समालोचना
Article / लेख
Lyrics / गीत/गजल
Memoir / संस्मरण
New Talent / नव प्रतिभा
Review / समिक्षा
English / अंग्रेजी
Others / विविध

  More Options
Interview / अन्तर्वार्ता
Most Viewed / धेरै पढिएका
Top Rated / धेरै मत पाएका
Videos / भिडियो
Photos / विशेष तस्वीरहरु
Published Books / सृजनशील साहित्य समाजबाट प्रकाशित पुस्तकहरु

  Advertisement


Titles Description    Advance Search

Published : February 18, 2009 | Author : थाम्सुहाङ पुस्प सुब्बा
Category : Review / समिक्षा | Views : 883 | Unrated

  
थाम्सुहाङ पुस्प सुब्बा

          प्रश्न पाँच वर्षदेखिको अथवा अगावैको भनौँ न । पान्थरका वर्तमान सम्मै विचारान्तरले चर्चित उत्तरवर्ती काव्यश्रष्टा भवानी तावा र अध्येता समग्रकै लागि मैले प्रश्न राखेँ । कारण अक्षांश घोडे पर्यो र धमाधम समुद्रमा फाल्दा पनि न्वारान नभएको अक्षांशको न्वारान हुन वा नयाँ नाम जुर्न सकेको छैन । म अहिले कवि भवानी तावालाई 'चक्रव्युह'को माध्यमबाट अझै विस्तृत पढ्न खोज्दैछु- उत्तरवर्ती विन्दु समूह विचारान्तरले जन्मेको हो कि हैन ? भनेर । त्यसो त 'अभूमिका' लेखन तथा आवरण शिल्प समेतका कारण- म कविसँग सम्बन्धित छुइनँ भनेर जति नै बार बारे पनि त्यो ढाँटकै कुरा हुन्छ । त्यसैले कविको उक्त उल्लिखित काव्य कृतिबारे अभूमिका र आवरणले मात्र फुर्सद नपाउँदा मन्थनका लागि आफ्नो विचार सन्दर्भ पनि समग्र अध्येता समक्ष राख्नै पर्ने भयो ।
 

          विचार झन् समन्वयात्मक र समग्रतावादी कहिल्यै हुन सक्तैन । पाश्चात्य वा पूर्वीय दर्शनाचार्यहरूले जुनसुकै कुरा इङ्गित गरेका होऊन् वा नहोऊन् ? त्यसको परिचर्चा यहाँ आवश्यक ठानिएन । लाग्छ, विचार ! अधिकतम व्यक्तिपरक हो । मान्य हुन सके समग्रका लागि नभए नितान्त वैयक्तिक अवधारणा । त्यसै कारण 'अभूमिका'मा भनेको थिएँ-

"जुरेली चरोको चिरबिरसँग वेवास्तै रहे पनि

एकदिन त कसैको खसम बन्नै पर्छ

भ्यालेन्टाइन डेको कार्ड कुनामा थन्काएर

निरीह अक्षांशहरूको न्वारान गर्नै पर्छ ।"
 
          आग्रह झ् एकदमै व्यक्तिगत । समग्र अध्येताहरूले त्यहाँभित्र मेरो हकमा पनि रोलाँ वार्थोसले देखेको मृत्यु छाम्दैनन् र ? तर प्रकाशन संस्थामा पुगिसकेपछि कवि भवानी तावाको अल्लारे ठानिएको काव्य सिर्जनाहरूबारे थोरै भए पनि मेरो आग्रह ! लाई च्वास्स छोइयो । प्रकाशन सन्दर्भमा लेखियो - "यस उत्तरआधुनिक माहौलमा हराइरहेको जीवनको बाँच्ने क्रमको झलाकझुलुक अधिव्यक्तिहरू समेत पाइन्छ ।
 
          अब प्रश्न उठ्ने भयो- उत्तरआधुनिक भनेको के हो ? के  नेपाली साहित्य अहिले मात्रै त्यो अक्टोपसतिर आकषिर्त भएको छ ? के पाश्चात्य साहित्यले आच्ची गरिसकेको सन्दर्भतिर हामी नक्कलझक्कलमा रूमलिँदै उत्तरआधुनिक अस्तित्व खोजिरहेका छौँ ? के पूर्वीय चिन्तन र दर्शन समग्रको कुनै अस्तित्व छैन ? मलाई लाग्छ, आजकल वैज्ञानिक तामझामका सबै सविपधाले युक्त ठाउँका प्रवुद्धहरू वैश्विककरणभित्र उत्तरआधुनिकता छाम्दै छन् । जहाँ पन्चानब्बे प्रतिशत भन्दा बढी नेपालको जनसङ्ख्या गरिबीको पचेटामुनि छन्, जहाँ उज्यालोको (रात्रीको) नामा खोटेसल्लाको प्रयोग भइरहेको छ, जहाँ चौरासी व्यञ्जनको गुजारा ढिँडो र सिस्नुले चलिरहेको छ, जहाँ जलस्रोतको सम्पदाभित्र प्रदूषित पेयजलको निर्वाह चलिरहेको छ - त्यहाँ पाश्चात्य दर्शनलाई मात्र उत्तरआधुनिकताको फाँट मानिनु हुँदैन, मिल्दैन । होला, हिजोसम्मको नेपाली साहित्यको संरचनाको ढाँचा भक्ति महिमा किंवा लीलात्मक दर्शनतिर उन्मुख थियो तर अब शताब्दीले काँचुली फेर्दा र विचारान्तरका प्रसङ्गहरू उठ्दा नेपाली साहित्यभित्र पनि प्रकारान्तर र विचारान्तरले समेत हाम्रो सामाजिक एवं अमिल्दो समग्रतावादी जीवन भोगाइकाबारे उत्तर चिन्तनको आवश्यकता पर्छ । त्यसैले साहित्य समाजको ऐना हो भने समाजभित्रका सम्पूर्ण कायाकल्पहरू अबको नेपाली साहित्यले आत्मसातपूर्वक केलाउनुपर्छ र त्यहीभित्रबाट नेपाली राष्ट्रिय जनजीवनबोधको आधारशीला एवं वर्तमान परिप्रेक्ष्यमा हर्षोल्लासका साथ अङ्गिकार गर्न खोजिएको वैश्विकरणको कायाकल्प पनि छाम्न सकिन्छ । त्यसपछि हामी सहजतापूर्वक छानबिन गर्न सक्छौँ कि नेपाली साहित्यको उत्तराधुनिक गोरेटो कुन हो ? -वर्तमान सन्दर्भमा ।
 
           ‘म ! - जसलाई  अहिले पनि आदर्शताका साथ अङ्गिकार गर्दा हामीले हाम्रै पुर्खाहरूको नाङ्गो पदचापले सिर्जेको गोरेटोहरूलाई घृणित र हेय दृष्टिकोणभित्र राखेर यौटा सुनौलो विश्वको परिकल्पनामा रम्न व्यस्त छौँ । यो प्रगतिशील जमानामा आ-आफ्नै भौगाइभित्रका वा बाचाइभित्रका संरचनाहरूलाई मात्र यथास्थितिको अड्कलमा छाम्दा हामीले नेपालका नेपालीत्वभित्रका दर्दनाक भोगाइ वा बाचाइहरूलाई सर्वथा अस्वीकार गरिरहेका छौँ, त नेपाली जनजीवनको नेतृत्व गर्ने नेपाली साहित्यको उत्तराधुनिक ढाँचा त्यति मात्रै हो ? जमानाले डोर्याउँछ, हिँड्नुपर्छ तर आफू मात्रै नभएर समग्रको परिवेशबारे किन हामी निश्चित छैनौँ ? यी भए नेपाली साहित्यको उत्तराधुनिक विमर्शबारेका मेरा प्रश्नहरू । अतः यिनै परिप्रेक्ष्यहरूको वैचारिक सनदर्भ अन्तर्गत म कवि भवानी तावाको न्वारान नभएको अक्षांश कविताकृतिबारे केही खोतल्ने जमर्कोमा अग्रसरित भएको छु ।
 

           नेपाली साहित्यको आधुनिककाल यता तेस्रो आयामदेखि अहिलेसम्मै जे जति आन्दोलित विचारहरू आए, ती सबै वर्तमान सापेक्षित (भोगाइका क्रममा) थिए । र, तिनै विचारहरूको ऐतिहासिक पृष्ठभूमिलाई अहिलेको वर्तमानसँग समन्वयात्मक दृष्टिकोणभित्र पर्गेल्दा उत्तराधुनिक चिन्तनको प्रारम्भ भयो । यसकाबारे पाश्चातेली चिन्तनलाई नै प्राथमिकता दिने हो भने पनि इलियट भन्छन् - "परम्परा र त्यसका फलहरूबारे लेखक उत्सुकताले नै अवगत हुनुपर्छ । वास्तविकतः परम्परागत समृद्धिको आवगतता र त्यसका मूल्यहको आत्मसात् करणबाटै काव्यकृतिको विशेषता निर्धारण हुन्छ । यो ऐतिहासिक बोध निरन्तरताको बोध हो । यसले समकालीनताप्रति टड्कारो गरी सचेत पार्दछ ।" अतः मलाई लाग्यो, ऐतिहासिक वा परम्परागत बोधबाटै नेपाली साहित्यमा उत्तराधुनिक चिन्तनको प्रारम्भ हुनुपर्दछ । उत्तराधुनिक परिप्रेक्ष्यमा अझै जोन वार्थ भन्छन् - "परिपूर्ण साहित्य नै उत्तराधुनिक साहित्य हो, जसले लेखकलाई तिलश्मी र वर्तमान वास्तविक संसारमा उभ्याउन सक्दछ ।" त्यसैले उत्तराधुनिक नेपाली साहित्यको रचना र लेखन दुवैमा ल्योटार्डले भनेझैँ "ज्ञानको स्रोत वैश्विक हैन स्थानिक हुनुपर्दछ ।" त्यसैकारण उल्लिखित काव्यकृतिकाबारे आफ्नो विचार सन्दर्भलाई आमुख ल्याउनुपर्दा कृतिभित्र स्थानिकता, स्वयंबोधता र वर्तमानसँगको समन्वयात्मक मूल्य र मान्यतासँग ऐतिहासिक वा परम्परागत बोधताको सम्मिलन कति छ र कृतिले उत्तराधुनिक कतिको मार्गचित्र तय गरेको छ ? भन्नेबारे मात्रै कवि भवानी तावाको काव्यिक उद्घोषणाहरूकै आधारमा केही  भन्ने कोसिस गरेको छु । यसमा पनि तर जो को सवाल उठाइएको छ - म ! आफैले आफ्नो पहिचानको निक्र्यौल गरिसकेपछि मात्र आन्तरिक वा बाह्य संसारको परिचय पाउन सकिने हुनाले हामी वा हामीहरू मा परिणत नुनको लागि उत्तर संज्ञानका पक्षमा हिगिन्सले भने झैँ - "यो संसार कुन हो ? यसमा मैले के गर्नुपर्ने ? मैले कुन स्व ले गर्नुपर्ने ?" जस्ता स्वर्यबोधताका प्रश्नहरू उभेका छन् । अतः त्यही स्वयंबोधताको मूल पक्षलाई काव्य लेखनमा उतार्नुपर्दा भाषिक उतारचढाव एवं मूल भाषीय प्रचलनमा परम्परागत बाँचिआएका मिथकहरूको अर्थपूर्ण प्रयोग, उदाहरण सन्दर्भ आदिका हैसियतमा कतिपय राष्ट्रिय भाषाका शब्दहरूलाई पनि कविले स्व-परिचयको हकमा प्रयोगमा ल्याएका छन् । वास्तविकतः नेपाल भन्नुको अर्थ त्यही सम्मिश्रति बहुलताको समाज हो र यो परिवेशबाट भागेर उत्तराधुनिक नेपाली साहित्यको परिकल्पना गर्नु असम्भव ठान्दा फरक नपर्ला । कारण, कलात्मक रचनाले यथार्थको यथार्थ चित्रण गर्न सक्दैन ।

कवि भन्छन् -

मलाई अपरिचित बूढाले भन्यो -

आदाङ्बे  (. आदाङ्बे ! > लिम्बू शब्द = हे महासय !)

मुलुकभित्र के अलच्छिना भयो ?

म नाजवाफ -

बैरोझैँ उभिरहेछु ।

बूढाबाको निर्दोष आाखाहरूले त भन्दैछ

सत्यबाचा तोडिएपछि...

लाजेताङ्माले (<< = भू-स्वामित्वकी मालिकनी देवी !) ताम्सा (>>= दनक/वित्थोल) दिएजस्तो

              (समय अदालत)

          उक्त उद्धृत कवितांशभित्र यौटा भयानक ऐतिहासिक सम्झौताको जातीय व्यथा अभिव्यक्त छ । पृथ्वीनारायण शाहले एकीकृत नेपाल राज्यको संरचना गर्न खोज्दा सत्रौँ पटकसम्म पनि लिम्बुवान राज्यसँग पराजित भएपछि कुटनैतिक चालद्वारा वि.सं. १८३१ मा यौटा सम्झौता गरेका थिए । उक्त सम्झौतामा केवल नेपाली राष्ट्रियताभित्र समावेश हुनुबाहेक लिम्बुवानका लिम्बूहरू स्वतःस्फूर्त स्वायत्व थिए, जसलाई खोसी मासेमा शाह वंशको राजपाट नष्ट होस् भन्ने कसम खाइएको छ । ऐतिहासिक यथार्थतालाई नबुझ्दा र विश्वास नगरिँदा स्वयं बोधताको कुनै मूल्य रहँदैन । त्यसरी नै कवि प्रथमतः अबोध अवस्थामा थिए र ऐतिहासिक बोधतापछि देखे -बूढाबाको भनाइमा र दृष्टिगोचरमा यौटा यथार्थ बाँचेको थियो, स्वयं बोधताको । लिम्बू जातिको समाजमा यौटा प्रचलित भनाइ छ -"माङ्ले साम्वान् ताःन्दिरो- हाङ्ले साम्वान् आल्लोरो" अर्थात् देवदण्ड परन्तुमा भोगिन्छ तर राजदण्ड तत्कालै भाग्नुपर्छ ।  त्यसो भएका कारण लिम्बू भूमिमाथि शाहसत्ता कालमा जुन गैरजिम्मेवारीपूर्ण अतिक्रमण भयो त्यसैले गर्दा अतिक्रमितहरू निर्दोषैभए पनि देवदण्डले पतनशील राजवंश बाच्न सकेन । समयले त्यसरी पनि श्रापित कसुरहरूलाई असुली गर्दोरहेछ भन्ने अर्थमा कविले म ! को हुँ  को अनुभूति सँगालेको झलक उक्त कवितामा पाइन्छ । कवितामा स्पष्ट भनिएको छ ��" "sad june 2001" जो दरबार काण्डको नामले चर्चित विगतसँग सम्बन्धित छ । अतः नेपालजस्तो ऐतिहासिक एवं साँस्कृतिक र जातीय विविधताले ��"तप्रोत मुलुकमा सर्वप्रथम आफ्नो स्वअस्तित्वलाई चिन्नु अबको जमानाका लागि उत्तरवर्ती चेतको सङ्केत हो । तर यहाँ स्वाभाविक अथवा लिम्बू भाषाका शब्दहरूको प्रयोग भएका कारण गैरलिम्बू भाषीका लागि कविता अर्थ न बर्थका कुभिण्डो गाई पनि चरितार्थ हुन सक्छ ।

          वास्तवमा स्वयंबोधता यौटै मात्र ऐतिहासिक घटनाले परिपूर्ण हुन सक्दैन । त्यसैले आफू स्पष्ट हुनका लागि नश्लीय चेत, साँस्कृतिक चिनारी, भाषिक दम्भ, परम्परागत संस्कार आदि अनेकसँग सुपरिचित हुनुपर्दछ । तब मात्र कसैले पनि अरूको अनुकरणको महिमा थाह पाउन सक्दछ । अनुकरण मात्रै त त्यति बर्जित पक्ष हैन । कारण, युगानुकुल आएको वर्तमानलाई जो कसैले पनि बाध्यताबस स्वीकार्नु पर्ने हुन्छ । तर अनुसरणकै पक्ष अँगालियो भने त्यसको परिणाम स्वअस्तित्वका हकमा घातक सावित हुन सक्दछ । त्यसैकारण, मेरो कुन स्व -ले भोगीय विश्वका लागि काम गर्नुपर्ने ? कवि भवानी तावाको कविता कृतिभित्र माथि उल्लेखित पक्षहरूबारे उनको स्पष्ट अभिव्यक्तिहरू छन् वा छैनन् त्यो पनि विचार प्रसङ्गको अर्को खाका बन्न पुग्यो । अतः स्थानीयता र नश्लीय चेतका पक्षमा कविले वास्तविक लेखेको प्रसङ्गवसको कवितांशहरू पनि यहाँ समावेश गरौँ ।

)     लिम्बुनीहरू -

          जाँड, रक्सी, मर्चा

          बेच्न व्यस्त देखिन्छन्

          ... ... ...

          तेःम्बे ठाउँको गहना भएर

          ढुङ्गेसाँघु सुहाएको छ । (ढुङ्गेसाँघु)

)     सिङ्गो नेपालको संस्कृति

          साटासाट गर्ने

          बहादुर हामी नेपाली

          डिस्को डान्समा

          संस्कृति खोज्न पल्केका हामी नेपाली । (संस्कृति)

            उक्त उद्धृत कवितांशहरूद्वारा कविको वैचारिक स्वयंबोधता र स्थानिक परिप्रेक्षबारे केही चिनारी पाइन्छ । तर त्यति मात्रैले मात्र पनि स्थानिक परिवेशको वस्तुस्थितिसँगको जीवन भोगाइका यथार्थताहरू स्पष्ट अनुभूत हुन सक्दैन । अहिलेसम्मकै स्वीकार्य पक्ष हो, साहित्यले तत्कालिकतालाई प्रतिनिधित्व गरेको हुनुपर्छ र अध्येताहरूले यथार्थ बोधको खुराक पाउनुपर्दछ । तसर्थ, सामाजिक जनजीवनको तत्कालिक भोगाइकाबारे पनि कवि कतिको उत्सुक थिए ? भन्ने पक्षलाई पनि यहाँ छुट्टयाउन नमिल्दा उत्तराधुनिक चिन्तनको जगका रूपमा कवि कसरी प्रस्फूटित भएका थिए ? -को उद्धरणहरू पनि यहाँ साभार गरिएका छन् । देश, काल, परिस्थिति वा बेढङ्गेपनको स्थितिले सामाजिक जीवन यापनमा व्यस्त नाम नजुरेको अक्षांशभित्र बाँचेका र बाँच्न बाध्य आमनागरिकहरूको तत्कालिक भोगाइका दुःखान्त अवस्थाहरू कृतिभित्र पर्याप्त मात्रामा चर्चा उठाइएको पाइन्छन् ।

)     मौखिक रूपमा जनता

           सुविधायुक्त

          विकासमा चरमसीमा

          अन्धो म

          मात्र कानले

         विकास सुनिरहेकै छु । (जनताले पाएको प्रजातन्त्र)

)     सरकार - आदेशको गोली बर्साउँछ

          र, आतङ्कवादीको संज्ञा दिएर

          सुरक्षाको नामका प्रहरीहरू

          जनताको स्वतन्त्रतामाथि खेलिरहेछन् -कवाज । (नेता र प्रजातन्त्र)

)     क भन्छ सारङ्गीमा

          यो देश !

          पहिले वीरताको गाथाले भरिएको थियो

          अहिले भोको पेटहरूको इतिहास बनेको छ । (गाइनेको गीतमा ...)

)     मैले रोटी

          पाउन सकिनँ

         पर्खेर बसेँ

          यस्तो बसेँ कि -

          आँसुमा डुबेको थियो - देश । (जीवनचक्र)

           यी उद्धृतांशहरूले नेपाली राष्ट्रियताभित्रको अराष्ट्रिय क्रियाकलापका कारण सत्तासीन र सत्ताधिनबीचको सीमारेखालाई बेस्मारीसँग पर्गेलेका छन् । तर असत्य क्षम्य हुन सक्दैन र सदाकालका लागि वर्चश्व कसैको पनि कायम रहन नसक्ने राय पनि कविको छ । अतः यसलाई पनि यौटा यथार्थ पक्ष मान्न सकिन्छ । यसका हकमा कवि बिम्बात्मक चेतको भरपुर प्रयोग गर्दै अत्यन्तै तरलता र कलात्मक ढङ्गले भन्छन् -

)     मेरो गाउँ पुरिन्छ

          कुहिरोको निस्सिम स्पर्शमा

          असत्य-

          एकछिन लुकाउँछ

          केही क्षणमा सर्वाङ्ग नङ्ग्याउँछ

          बतासको सहारामा वेगले उड्छ, भाग्छ

          सगरमा बिलाउँछ । (कुहिरो)

)     मेरो माटोको आङ च्यातिएर

          पहिरो

          बेतोडले ��"रालो हामफाल्छ

          अधरा सीमारेखाहरू

          बारम्बार

          युद्धको बिगुल फुक्छन्

          एदम सिरानी लगाएर

          वीरहरू
          विदेशी कानुनको निर्देशनमा होमिन बाध्य छन् । (मेट्न खोजेको अस्तित्व)

          यस प्रकार कवि भवानी तावाले स्वयंबोधताको परिचय पाइसकेपछि स्थानिकता मात्रै नभएर राष्ट्रिय चिन्तनका हकमा समेत कलम चलाएका छन् । स्थानिकता र स्वयंबोधताले आफ्नै परिवेशभित्र जतिसुकै सम्भव र असम्भव मूल्य र मान्यताहरू आँके पनि र तीहरूको प्राप्तिलाई उत्तरचिन्तन मानियो भने तापनि राष्ट्रियताको सबल प्रश्न सम्पूर्णमा उजागरित भइ नै रहन्छ । वास्तवमा राष्ट्रियताभित्रको नालीबेली भनेको आन्तरिक केन्द्रिकृतता र स्वायत्तबोधको सङ्क्रामकता मात्रै हो । अतः त्यसको प्राप्ति पश्चात राष्ट्रियताकै सबल सञ्जाल उत्जीवित रहन्छ र त्यो मोह पनि स्वयंबाधेताकै उत्तरचिन्तन हो भन्ठान्छु । तर कविले अन्तर्राष्ट्रिय र वैश्विक सवालमा पनि अस्तित्वबोधको उपमा स्वरूप ��"ँला ठड्याएको पक्षहरू पनि त्यही कविता-कृतिभित्र पढ्न पाइन्छ । फूल सधैँ सुन्दर हुन्छ र त्यसको सौन्दर्यले सचेत वा अचेत प्राणीहरूलाई सधैँ आकषिर्त तुल्याउँछ । तर हामी मोहितहरू वैश्विककरणभित्र उत्तराधुनिकता चुम्न पुग्दा त्यो सौन्दर्यमय फूल पनि माङ्साहारी बन्न पुग्छ भन्ने आफ्नो भोगाइको या जीवन यात्राको अनुभूति कवि बताउँछन् -

तर मेरो प्रत्यक्ष यात्राको अनुभूतिले त भन्छ -

बगदादको बगैँचामा सद्दाम र बुशले रोपेको (१. सम्भवतः प्राचीनतम् ह्याङ्गिङ गार्डेन)

लादेनको अस्थिपञ्जर चपाउन

तालेवानले हुर्काएको

खिनौटिएका माङ्साहारी फूलहरूले

धेरै मान्छेहरूलाई क्वाप्पक्वाप्प निलेका छन् । (माङ्साहारी फूल)

          कति मीठो बिम्बात्मक चेत स्वयंबोधताको ! तत्कालिक र वर्तमान विश्वको साङ्गोपाङ्गमा बाँचेका मान्छे सम्पूर्णताको । हाँक, युद्ध र मृत्यु सबैको आस्तित्विक तस्बिर । यस्ता-यस्तै छोटा र व्यङ्ग्यात्मक बिम्ब, चेतको भरपर्दो वौद्धिक संप्रेषणले युक्त कविताहरूको सागालो "न्वारान नभएको अक्षांश" ठहरिएको छ । वास्तविकता : यी चेतहरूकै कारण सङ्ग्रहको प्रकाशनपश्चात स्वअस्तित्व बोधताको उत्तरचिन्तन सान्थरको यौटा कुनाबाट भवानी तावा लगायतकाले प्रारम्भ गरेको हुनसक्छ - "उत्तरवर्ती विन्दू् समूह"को नामबाट । त्यसका हकमा ईश्वरबल्लभ भन्थे - "काठमाडौँको मोफसलभन्दा टाढा सुदूर पूर्वमा यौटा विचार हुर्क्यो ।" म पनि विश्वस्त छु - सामाजिक अचेतनका पुञ्ज ठानिएकाहरूको परिवेशमा- वस्ती-वस्तीहरूमा । तर त्यहाँका मान्छेहरूको भोको, नाङ्गो र निर्दोष मृत्युहरूले अब कहिले नयाँ अक्षांशको दर्जा पाउने ? कवि निश्चय नै जानकार भूगोलवेत्ताको खोजीमा तल्लीन छन् । परिवेशभित्रको निरीहता, राष्ट्रको सङ्क्रमण अवस्था र राष्ट्रियताभित्रको स्वपहिचानसागसँगै अक्षांशको नाम जुराउन तल्लीन छन् । र, नै मेरो प्रश्न सजीवन उभिरहेको छ - अक्षांशको न्वारान कहिले हुन्छ ? नोगेन् ।




1 2 3 4 5
please rate this article     Poor
Excellent    

 Visitor's Comments !
there are no comments...

Most recent articles in Review / समिक्षा category

"बलिहाङतङनाम मेरो मानसपटलमा" मेरो विश्लेषण
जानु "काली"को जीवन भोगाईको "अनुभव"
बगैंचा डट कमको श्रृजनशील साहित्य जलयात्राको कुरा
गायक भिषण मुकारुङको
हत्केलाको आगो ताप्दा
स्व. लोकेश बोगटीको गीति एलबम
क्यानभासमा कोरिएका कथाहरु
गुत्थी सुल्झीन्छ की भयवादको ?
अधिकार र नश्लीयताको जिकिरः सङ्गीनको मूर्च्छना
कविता कृति “कुण्ठित मनका चित्कारहरू” एक बिचार
कस्तुरी झैं नयाँघरे
नारी चेतनाले सृजित युद्धको सपाट रुप
“अन्तरमनको चित्र” हङकङको प्रथम गजल संग्रह
कवि आठराईलीको 'कोसेली परदेशबाट'मा स्थानीयताको प्रयोग
प्रतिसमालोचना सिद्धान्तमा पात्रहरूसँग एक साँझ
'अन्तर्मनको चित्र'मा समालोचना र आलोचना दुबै
'यात्रास्पर्श' पाठकीय अनुभूती
जुनी जुनी गुन्जिरहने अन्तर्मनका तरङ्गहरू

    Links
Column / स्तम्भ

    Random Pick
कवि नगेन्द्र ईङ्नाम 'आठराईली' को काव्यकृती न्यू योर्क शहरमा गत डिसेम्बर ३१ तारिखका दिन सार्वजानिक भयो । हाल यो पुस्तक नेपाललगायत बिभिन्न देशमा रहेका पाठकहरूले पढी सकेको हुनुपर्दछ । यसै पुस्तकको बारेमा छोटो समीक्षा गर्ने जमर्को गरेको छु । कवि ईङ्नामको काव्य बिशेषता भनेको स्वछन्दता हो । उनको हरेक कवितामा कुनै सीमा छैन । जहाँतहिं पानी जस्तै सलल बगिदिन्छन् उनका कविता सरल र सहज भाषामा अनि आफ्नै कलामा......

    Statistics
Total Articles
670
Total Authors
231
Total Views
615007
Total Categories
15

  More Links

Srijanshil Sahitya Samaj Hong Kong, Online Literature Collection of all Genre ...
Copyright 2020 © www.literature.bagaicha.com